LOJİSTİK TERİMLERİ

Gümrükleme Terimleri

Air waybill : Malların hava nakliyatı ile taşındığını gösteren sevkiyat belgesidir

Alongside Vessel : Kargonun rıhtıma veya gemi palangası altındaki mavnaya, gemiye direk yüklenmek amacıyla teslimidir

Average (Avarya) : Denizcilikte, zarar, hasar amlamına gelir. “Müşterek Avarya” ve “Genel Avarya” gibi türleri vardır. Geniş bir konu olup detaylı bilgi için Merkezimize (www.igeme.gov.tr), Deniz Ticaret Odası’na (www.chamber-of-shipping.org) müracaat edilebilir

Average Adjusters : Avarya, hasar düzenleyen eksperdir

Average Contribution : Ödenecek büyük hasar maliyetlerinin payıdır

Average deposit : Büyük avaryanın son tasfiyesi süresince hasar düzenleyen experler tarafından ödenecek miktarın belirlenmesidir

Bonded warehouse : Transit olan kargonun veya gümrükten çekilmeyi bekleyen kargonun gümrük kontrolu altında bulunduğu antrepolardır

Berth : Limanda veya rıhtımda geminin demir attığı yere kamyonun yüklenmesi ve boşaltılmasıdır

Bill of lading : Konişmento, malların özelliklerini belirten, belirlenen tekneye yüklenmiş olan veya yüklenecek olan, bilinen mallar için taşıyıcılar tarafından verilen belgedir

Bunker Adjustment Factor: Denizaşırı nakliyatta, fuel oil fiyatlarındaki dalgalanmaları hesaba katarak fiyatın hesaplanmış oranın üzerinde talep edilmesidir

Carriage Forward : Sevkiyatın ücreti varış yerinde ödenebilir

Certificate of insurance : Sigortacılar tarafından yayınlanan ve özel bir malın kendi şirketlerinin sigortası altında olduğunu doğrulayan ve varış yerinde kontak kurmak için acentalarının isimlerinin yer aldığı bir belgedir

Charter Party : Bir teknenin tamamının veya bir kısmının kiralandığını gösteren kontrattır

CFR (ex C&F) : Maliyet ve taşıma

CIF: Maliyet, sigorta, navlun

CIP: Taşıma ve sigorta ödemesi

CPT : Taşıma ödemesi

Clean : Konişmentonun rezervasyonsuz olduğunun belirtilmesidir

Clear : Gümrükten malların çekilmesidir

Closing date : Belirlenen tekneye yüklenecek yük için, malların en son teslim edileceği zamandır

Commodity rate : Belirlenen havaalanları için bazı mal kategorilerinde hava taşımasında özel düşük oranların uygulunabilmesidir

Conference : Hisselerini birleştiren gemicilik şirketlerinin oluşturduğu kartellerdir. Bu şekilde düzenli gemicilik hizmetlerinin belirli fiyatların altında fiyat vermelerine müsaade etmezler

Consignee : Gönderilen malın alıcısıdır

Consignment : Bir nakliye belgesiyle, ağırlığı, hacmi, parsel sayısı veya görüntüsünün tanımlandığı belirli miktardaki kargodur

Consignment note : Belirlenmiş bir miktardaki kargo ile ilgili belgedir
Consignor : Malın göndericisidir

Consolidation : Aynı sevkiyatla gidecek farklı kaynaklardan gelen birçok yükün birleştirilmesidir

Consolidator : Normal olarak nakliyatçı firma şeklinde "consolidation" işini yürüten firmadır

Consular invoice: Bazı ülkelerde gümrükten mal çekmek için gerekli olan ve konsolosluklar tarafından vize verilmesi gereken durumlarda konsolosluklar tarafından sağlanan özel formlar üzerine hazırlanan faturadır

Container : Bir tarafta çift kapısı olan, kolay elleçlenebilen ve emniyetli taşımayı sağlayan alüminyum veya çelikten yapılan metal kutudur

Crate : Tahtaların birleşmesiyle yapılmış, çivilenmiş, şeritlenmiş ve kapalı kutunun aksine içindekilerin görülebileceği şekilde ki açık bir kutudur

Cubic foot and cubic meter : Hacim birimidir

Currency adjustment factor (CAF) : Amerikan dolarındaki açıklanan oranlar için döviz dalgalanmalarını hesaba katarak, deniz taşımasındaki hesaplanmış orandan fazla fiyat istemek (Bu düzeltme negatif anlamda da olabilir)

Dangerous goods :Zararlı maddeler olarak sınıflandırılan maddelerdir.

Deck : Güverte demektir, "under deck cargo" kargonun teknenin iç bölümlerine konulmasıdır. "On deck cargo" ise ambarın üst kısımına konulmasıdır. Tehlike anında ilk atılacak şey güverte üstündeki malzemeler olacağı için bu yüzden taşıyıcılar herhangi bir sorumluluğu kabul etmemektedirler

Delivery note : Eşyanın alıcısı tarafından imzalanacak olan, taşıyıcılar ve araba ile nakledilecekler tarafından kullanılan bir belgedir. Eğer gönderilen mallar düzgün bir sırada değilse, muhafaza edilmesi gerektiğinin belirtilmesi gerekmektedir

Delivery order : Taşıyıcılar tarafından hazırlanan, malın alıcılarına kargonun teslimini, aynı zamanda bir yerden diğerine kargonun geçişini sağlayan bir belgedir

Demurrage : Gemi veya vagonun yük almak veya boşaltmak için tayin olunan müddetten sonra alıkonulması, bunun için verilen para, tazminattır

Door-to-door : Başlangıç yerinden alıcının ayağına teslim demektir. Karayolu ve konteyner taşımalarında en iyi şekilde yürütülmektedir
EXW : Bildirilen fiyat ihracatçýnýn ticarî iþletmesinde veya fabrikasýnda mallar alýcýya teslim edildiði zaman geçerlidir FCL : Dolu konteyner yükü

FAS :Limanda teslim

FCA : Bu taşıma şekli özellikle multimodel taşıma sistemlerinde kullanılmaktadır

Konteyner veya roll on-roll of gibi taşıyıcıya teslimdir

FIO : Yükleme ve boşaltmanın deniz taşıma fiyatı içinde yer almamasıdır

FOB : Gemi bordasında teslimdir

FPA : Kısmi hasarın serbest bırakılmasıdır

Feeder Service : Büyük deniz gemilerinden küçük deniz gemilerine veya mavnalara veya bu olayın tersi olduğu zaman malların alınması veya teslimi olayıdır. Büyük gemilerden direk servis yapabilmek çoğu kez mümkün olmamaktadır

FIATA : Uluslararası Yük Taşıyıcıları Federasyon Birliğidir,

FIATAB/L : Üstteki federasyona ait bir taşıyıcı firma tarafından düzenlenen belgedir.

Floating Policy : Dalgalı sigorta poliçesi, sigortacı ve sigortalı arasında kalıcı bir sigortanın yapılmasıdır

Forwarding Agent (or forwarders) : Satıcı, alıcı ve taşıyıcılar arasında bir aracı görevi yapan forwarderlar belirlenen prensipler çerçevesinde belgelerle belirtildiği üzere ön taşımayı veya gemiye yüklemeyi düzenlerler General average :Gemiyi ve kargosunu korumak amacýyla yapýlan gönüllü harcamalardýr. Büyük avarya olarak isimlendirilir

Harbour dues : Liman imkanlarından faydalanmak için zorunlu vergilerdir.

Haulage : Karayolu taşımacılığıdır

Haulage contractor : Karayolu taşıyıcısı

Heavy Lift Changes : Birim başına belli bir ağırlık limitinin üzerindeki parçaların yüklenmesi, boşaltılması ve hareket ettirilmesi için ilave ücretlerdir. Bu ücretler liman teçhizatı ve imkanlarına göre değişmektedir

Hold : Kargonun yerleştirildiği ticarî gemilerin güvertelerinin altındaki ambardır

IATA : Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği

IMO (önceden IMCO) : Uluslararası Denizcilik Organizasyonu. Organizasyonun görevleri arasında tehlikeli maddelerin sınıflandırılması, uyulması gereken kuralların tesbit edilmesi, ticarî ülkelerin taşımacılıkla ilgili kurallarının yayınlanması yer almaktadır

Incoterms : Uluslararası Ticaret Odasının ticarî terimlerin yorumlanması ile ilgili yayını

Jettison : Tehlike anında gemiyi hafifletmek amacıyla eşyanın denize atılması

Joint Cargo : Birleştirilmiş kargo

Lay-day : Bir teknenin yükleme ve boşaltılması için izin verilen zaman

LCL : Konteyner yükünden daha az yük olması

Legalized invoice : Satıcının kendi hazırladığı başlıklı formlar üzerine hazırlanan fatura. Bazı ülkelerde gümrük işlemleri sırasında gerektiğinde konsolosluk tarafından onaylanması gerekmektedir

Letter of credit : Kısaca L/C olarak adlandırılan kredi mektubudur veya bankalar tarafından yayınlanmakta ve alıcı ile satıcı arasında aracılık yapmaktadır

Lighter : Gemi boyunca yerleşen ve kargonun yüklenmesini veya boşaltılmasını sağlayan mavnaya denmektedir

Lighterage : Mavna Ücreti

Lift-can : Metalik konteynerlere göre daha büyük fakat tahtadan yapılma ve genellikle mobilyaların naklinde kullanılan bir kutudur

Longshoreman : Gemi boşaltma ve yükletme gibi liman işlerinde kullanılan işçi

Manifest : Manifesto, kaptan tarafından gümrük idaresine gemideki malları bildirmek üzere verilen liste, gümrük beyannamesi, yük senedi,

Markings : Paketler ve kutular üzerine yapıştırılmış, gönderilen malı tanımlamaya yarayan sembol, harfler ve şekillerdir

Measurements : Paketlerin yükseklik, uzunluk ve genişliğini veren ölçümlerdir. Genellikle paketin veya gönderilen yükün hacmini bulmak için kullanılır

Minumum freight : Ufak bir yükün taşınması için taşıyıcılar tarafından alınacak en az miktardaki ücret

Negotiable : Bir mala veya değere konu olan bir belgenin ciro edilebilir olduğunu gösterir

Non negotiable : Malın konusu olmayan bir doküman veya ciro edilebilir bir belgenin sureti non negotiable bir belgedir. (Havayolu faturası ciro edilemez bir belgedir)

Notify address : Konişmentoda isim ve adres yerine malın alıcısının isminin yer almadığı fakat eşyaların varış yerinde taşıyıcının acentası tarafından kime gönderileceğinin belirtilmesidir

On board B/L : Konişmentonun üzerinde eşyaların uygun bir şekilde yüklendiğinin doğrulanmasıdır

Outturn report: Boşaltma limanında oluşturulan ve bir tekneden boşaltılacak olan malların listesidir

Particular average :Eþya hasarý demektir Pallet : Sağlam tahtadan yapılmış, forklift ile taşınmaya müsait bir paketleme aracıdır

Payload : Demiryolu, karayolu veya havayolu ile yapılan taşımada yerleştirilen kargonun toplam ağırlığı

RAG : Sınırlı konular rehberi, havayolu ile taşımada IATA tarafından tehlikeli maddelerin kabul koşulları ve taşınması, etiketlenmesi, paketlenmesi gibi konuları içeren bir yayındır

RAG decleration : Satıcı tarafından imzalanan ve tamamlanan suret şeklinde hazırlanan bir deklarasyon belgesidir

Reefer : Soğuk hava konteyneri

Restricted cargo : Tehlikeli maddeler veya taşınması belirli kuralların yerine getirilmesiyle mümkün olabilecek kargodur

Right of recourse : Hatalı bir duruma karşı tazminat için talep hakkıdır. Malın alıcıları hatalı taşıma olayında kayıtlı itiraz mektubunu göndererek sigortacıların itiraz hakkını saklı tutmak zorundadırlar

Skid : Genellikle metalik olan kaldırmaya ve yerleştirmeye müsait özel çerçevedir

SRCC : Sigortacılık terminolojisindeki kısaltmadır. (Grevler, kargaşalar-Hükümetle ilgili kargaşalar). Açılımı; "Strike, Riots and Civil Commotion"dur. Bu riskler "Tam risk" poliçelerinde yer almamaktadır ve "Savaş riskleri" olarak ayrıca belirtilmelidir

Stevedores : Gemilerin ambarlarında uygun kargo yerleştirmesinde uzmanlaşmış liman işçileri

Storage : Depolama

Stowage : Gemi ambarlarına veya konteynere yükleme anlamına gelmektedir

Stower : Gemi ambarlarına yükleme işini düzenleyen liman işçileri

Stuffing : Konteynere yükleme

Subrogation: İtiraz haklarının başka bir tarafa naklidir,

Surveyor : Gemicilikte ve sigortacılıkta hasarlı malları irdeleyen ve detaylı bir rapor hazırlayan ekspere denir

Survey report : Eşyaların gördüğü zararı tanımlayan ve sigorta acentası tarafından hazırlanan detaylı bir rapordur

Tackle : Palanga, zincir

Tally clerks : Dokümanlarda verilen tanımlamaya kargo ve paketlerin uygunluğunu kontrol eden şahıslardır

Through B/L : Konişmento, belirlenen iki yer arasındaki taşımayı içermektedir. Fakat seyahat esnasında bir transferi içermemektedir

Through rate : Konişmentoda belirtilen malların nakli için mallarla ilgili taşıma ücretlerinin toplamıdır

Transshipment : Uygun bir limanda bir gemiden diğerine yükün transferidir

Underdeck : Kargonun yüklendiği ambar. Taşıyıcılar gemi güvertesinde taşınan mallar için sorumluluğu reddederler

Underwriter : Sigortacıdır

Unstuffing : Konteyner işinde konteynerin boşaltılmasıdır

Warehouse : Antrepo, sevkiyat beklerken kargonun ambarda depolanmasıdır

Waybill : Eşyaların sevkiyatını içeren belgedir

Wharf : Rıhtım, iskele

Wharfage: İskelenin yük boşaltma veya depolama için kullanılması, iskele ücretidir

W/M : Ağırlık/ölçüm. Deniz taşıma ücretlerinin hesaplanmasına baz olmak kaydıyla, geminin isteğine göre ağırlık ve ölçüm esasının belirlenmesidir